วิธีแนะนำแมวใหม่ให้แมวเดิมรู้จัก

แมวเป็นสัตว์ที่หวงอาณาเขต และการที่มีแมวแปลกหน้าโผล่เข้ามาในบ้านก็เป็นหนึ่งในเรื่องที่ทำให้แมวเครียดที่สุด ถ้าจับแมวสองตัวมาอยู่ด้วยกันตั้งแต่วันแรก ส่วนใหญ่คุณจะได้เห็นการขู่ฟ่อ ไล่กัน และหลบซ่อน และการเจอกันครั้งแรกที่ไม่ดีอาจทำให้ทั้งคู่ระแวงกันไปอีกหลายเดือน Cats Protection เตือนว่าการเร่งแนะนำแมวให้รู้จักกันอาจนำไปสู่ความขัดแย้งระยะยาว

ข่าวดีคือการแนะนำแบบค่อยเป็นค่อยไปได้ผลกับแมวส่วนใหญ่ หลักการคือให้แมวคุ้นกับกลิ่นของกันและกันก่อน จากนั้นจึงคุ้นกับการเห็นหน้ากัน และหลังจากนั้นจึงให้อยู่ห้องเดียวกัน โดยจะไปขั้นต่อไปก็ต่อเมื่อแมวทั้งสองตัวผ่อนคลายแล้วเท่านั้น ขั้นตอนมีดังนี้

1. ให้แมวใหม่มีห้องของตัวเอง พร้อมทุกอย่างที่ต้องใช้ อย่างน้อยสองสามวัน
2. แลกกลิ่น ด้วยที่นอนหรือผ้า จนกว่าแมวทั้งสองตัวจะไม่สนใจกลิ่นของอีกตัว
3. ให้อาหารและเล่นด้วยคนละฝั่งของประตูที่ปิดไว้
4. ให้ได้เห็นหน้ากัน ผ่านประตูกั้นแบบสูง หรือประตูที่แง้มไว้เล็กน้อย ครั้งละไม่กี่นาที
5. ให้เจอกันสั้นๆ โดยมีคนคอยดู ในห้องเดียวกัน พร้อมไม้ตกแมวและขนม
6. ค่อยๆ เพิ่มเวลาอยู่ด้วยกัน และปล่อยให้อยู่ด้วยกันตามลำพังก็ต่อเมื่อการเจอกันทุกครั้งเป็นไปอย่างสงบแล้วเท่านั้น

ก่อนพาแมวใหม่กลับบ้าน

พาแมวใหม่ไปตรวจกับสัตวแพทย์ Cornell Feline Health Center แนะนำให้แยกแมวใหม่ไว้ห่างจากแมวตัวอื่นๆ ของคุณจนกว่าสัตวแพทย์จะตรวจแล้ว และให้ตรวจหาไวรัสลิวคีเมียในแมว (FeLV) และไวรัสภูมิคุ้มกันบกพร่องในแมว (FIV) ดูให้แน่ใจว่าแมวทุกตัวได้รับวัคซีนและยาป้องกันปรสิตครบตามกำหนด และทั้งสองตัวทำหมันแล้ว ซึ่ง Cats Protection แนะนำให้ทำก่อนแนะนำแมวให้รู้จักกัน

คิดให้ดีว่ากำลังแนะนำใครให้รู้จักใคร แมวที่อายุและระดับพลังงานใกล้เคียงกันมักเข้ากันได้ดีที่สุด ลูกแมวที่ยังเด็กและขี้เล่นอาจหนักเกินไปสำหรับแมวสูงวัยที่ชอบความสงบ และ Cornell ระบุว่าสัตว์เลี้ยงตัวใหม่อาจสร้างความลำบากให้แมวสูงวัยได้ แมวครอกเดียวกัน หรือแมวโตคู่ที่อยู่ด้วยกันอยู่แล้ว จะปรับตัวได้ง่ายที่สุด ถ้าคุณรับเลี้ยงจากศูนย์ช่วยเหลือสัตว์หรือคาเฟ่แมว ให้ถามว่าแมวตัวนั้นเข้ากับแมวตัวอื่นได้อย่างไรบ้าง

เตรียมของทุกอย่างให้พอ ตามคู่มือการแนะนำแมวตัวใหม่ของ Feline Veterinary Medical Association สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของความตึงเครียดระหว่างแมวที่อยู่บ้านเดียวกันคือการต้องแบ่งกันใช้ทรัพยากรที่มีน้อยเกินไป กฎที่ใช้กันทั่วไปคือจำนวนแมวบวกหนึ่ง สำหรับแมวสองตัวคือกระบะทรายสามกระบะ และที่กิน ที่ดื่ม ที่ลับเล็บ และที่พักบนที่สูงอย่างละอย่างน้อยสองจุด กระจายไว้ทั่วบ้าน เพื่อไม่ให้แมวตัวใดตัวหนึ่งเฝ้าไว้ได้หมด คู่มือกระบะทรายที่ดีที่สุดและคอนโดแมวที่ดีที่สุดของเราช่วยได้

ขั้นที่ 1: ให้แมวใหม่มีห้องของตัวเอง

เลือกห้องที่แมวเดิมไม่ค่อยใช้ เช่น ห้องนอนแขกหรือห้องทำงาน แล้วจัดให้เป็นฐานที่มั่นของแมวใหม่ มีกระบะทราย อาหารและน้ำ ที่นอน ที่ลับเล็บ ของเล่นสักสองสามชิ้น และที่หลบซ่อน พาแมวใหม่กลับบ้านในกระเป๋าใส่แมว วางกระเป๋าไว้ในห้องนั้น แล้วปล่อยให้มันออกมาเองเมื่อพร้อม

ปิดประตูไว้ แมวใหม่จะได้ปรับตัวในพื้นที่เล็กๆ ที่ปลอดภัย ส่วนแมวเดิมก็ยังได้ใช้พื้นที่ส่วนอื่นของบ้านเหมือนเดิม ใช้เวลากับแมวทั้งสองตัวทุกวัน จะได้ไม่มีตัวไหนรู้สึกถูกทอดทิ้ง

ขั้นนี้ใช้เวลานานแค่ไหน International Cat Care บอกว่าแมวใหม่อาจต้องใช้เวลาหลายวันไปจนถึงหนึ่งหรือสองสัปดาห์ในการปรับตัว และ Cats Protection แนะนำว่าอย่างน้อยหนึ่งสัปดาห์ ไปขั้นต่อไปได้เมื่อแมวใหม่กินอาหาร ใช้กระบะทราย และเดินสำรวจห้อง แทนที่จะหลบซ่อนแทบตลอดเวลา

ขั้นที่ 2: แลกกลิ่นกัน

แมวจำกันได้ด้วยกลิ่นเป็นหลัก ขั้นนี้จึงสำคัญที่สุด Cats Protection เรียกขั้นนี้ว่าช่วงที่สำคัญที่สุดของการแนะนำทั้งหมด

• แลกที่นอน นำผ้าห่มหรือที่นอนที่แมวใหม่เคยนอนไปวางไว้ในมุมโปรดของแมวเดิม และทำแบบเดียวกันกลับกัน
• ใช้ผ้า ถูผ้าสะอาดหรือถุงเท้าเบาๆ ที่แก้มและหน้าผากของแมวตัวหนึ่ง ซึ่งเป็นตำแหน่งของต่อมกลิ่น แล้ววางไว้บนพื้นตรงที่แมวอีกตัวชอบอยู่ Cats Protection แนะนำให้ให้ขนมถ้าแมวดมแล้วเดินจากไปอย่างสงบ และเติมกลิ่นใหม่ทุกวัน
• สลับห้อง เมื่อแมวทั้งสองตัวสงบกับกลิ่นแล้ว ให้แมวใหม่ออกมาสำรวจส่วนอื่นของบ้านสักพักทุกวัน โดยปิดห้องให้แมวเดิมอยู่อีกห้องหนึ่ง เพื่อให้แต่ละตัวได้สำรวจกลิ่นของอีกตัวได้ทั่วบ้าน

ทำต่อไปจนกว่าแมวทั้งสองตัวจะดมกลิ่นของอีกตัวแล้วไม่สนใจ ถ้าตัวไหนขู่ฟ่อใส่ผ้าหรือเดินเลี่ยง ให้เวลาเพิ่มอีก

ขั้นที่ 3: ให้อาหารและเล่นด้วยคนละฝั่งประตู

ขั้นต่อไปคือทำให้การมีอยู่ของแมวอีกตัวผูกอยู่กับเรื่องดีๆ ให้อาหารแมวทั้งสองตัวพร้อมกัน โดยปิดประตูระหว่างกันไว้ และวางชามห่างจากประตูราวหนึ่งเมตรทั้งสองฝั่ง ในวันต่อๆ มา ค่อยๆ ขยับชามเข้าใกล้ประตูทีละนิด ตราบใดที่แมวทั้งสองตัวยังกินอย่างสงบ Best Friends Animal Society แนะนำให้ค่อยๆ ขยับชามเข้าใกล้กัน และถอยกลับถ้าตัวใดตัวหนึ่งหยุดกิน

การเล่นก็ได้ผลเช่นกัน Feline Veterinary Medical Association แนะนำให้เล่นสั้นๆ โดยมีของเล่นอยู่ฝั่งละชิ้น เพื่อให้แมวได้ยินเสียงอีกตัวกำลังสนุก และบางทีอาจถึงขั้นยื่นอุ้งเท้าลอดใต้ประตูมาตะปบของเล่นชิ้นเดียวกัน

ขั้นที่ 4: ให้ได้เห็นหน้ากัน

เมื่อทั้งสองตัวสงบดีแล้วที่หน้าประตู ก็ถึงเวลาให้เห็นหน้ากันครั้งแรก ให้แต่ละครั้งสั้นๆ Cats Protection แนะนำให้เริ่มที่แค่ 5 ถึง 10 นาที พร้อมขนมหรือการเล่น แล้วค่อยๆ เพิ่มเวลา

วิธีที่ง่ายที่สุดคือแง้มประตูไว้สองสามเซนติเมตร โดยใช้ที่หยุดประตูยึดไว้ เพื่อไม่ให้แมวตัวไหนดันประตูให้เปิดกว้างขึ้นได้ การติดประตูกั้นไว้ที่ช่องประตูดีกว่า เพราะแมวจะเห็นกันได้ชัดในขณะที่คุณยังควบคุมสถานการณ์ได้ แมวโตส่วนใหญ่กระโดดข้ามที่กั้นเด็กทั่วไปได้ จึงควรเลือกแบบสูง COMOMY Extra Tall Pet Gate สูง 1.4 เมตร และเมื่อต่อแผงเสริมสามแผงจะสูง 1.8 เมตร ซึ่งสูงพอจะกันไม่ให้แมวส่วนใหญ่ข้ามไปได้ ประตูกั้นนี้ยึดอยู่กับที่ด้วยแรงดัน จึงไม่ต้องเจาะผนัง และใส่ได้กับช่องประตูกว้างตั้งแต่ 75 ถึง 103 ซม. คุณเดินผ่านได้ทางบานประตูที่ล็อกได้ ซึ่งเปิดด้วยการยกแล้วดึง ล็อกประตูเล็กสำหรับสัตว์เลี้ยงไว้ตลอดช่วงแนะนำแมว และถ้าคุณกำลังแนะนำลูกแมวตัวเล็กมาก ให้ตรวจดูว่ามันมุดผ่านระหว่างซี่ไม่ได้ ซึ่งซี่ห่างกัน 3.5 ซม.

Humane World for Animals แนะนำให้แขวนผ้าปูที่นอนคลุมประตูกั้นไว้ แล้วยกขึ้นครู่หนึ่งระหว่างที่คุณโยนขนมให้แมวแต่ละตัว จากนั้นปล่อยลงอีกครั้ง ทำแบบนี้วันละสองสามครั้ง เมื่อเวลาผ่านไป ค่อยๆ เปิดผ้าค้างไว้นานขึ้น เป้าหมายคือให้แมวทั้งสองตัวเห็นกันแล้วยังกินหรือเล่นต่อไปได้ตามปกติ

ขั้นที่ 5: ให้เจอกันสั้นๆ โดยมีคนคอยดู

เมื่อแมวทั้งสองตัวผ่อนคลายดีที่ประตูกั้น ก็ให้อยู่ห้องเดียวกันสักสองสามนาที เลือกห้องใหญ่ เปิดประตูกั้นหรือประตู แล้วปล่อยให้แมวเข้าหากันตามจังหวะของตัวเอง อย่าอุ้มแมวตัวหนึ่งไปหาอีกตัว

การเล่นคือวิธีที่ดีที่สุดที่จะทำให้การเจอกันครั้งแรกเป็นไปอย่างสงบ ไม้ตกแมวทำให้แมวแต่ละตัวมีอะไรทำโดยยังอยู่ห่างกัน และถ้าเป็นไปได้ ให้มีสองคนเล่นกับแมวคนละตัวอยู่คนละมุมห้อง Da Bird เป็นของเล่นคลาสสิกที่เรียบง่าย ขนนกหมุนอยู่บนข้อต่อที่ปลายไม้ยาว 91 ซม. จึงกระพือเหมือนนกจริง และดึงความสนใจของแม้แต่แมวขี้กังวลให้อยู่ที่ของเล่นแทนที่จะเป็นแมวอีกตัว โยนขนมให้แมวทั้งสองตัวเมื่อทำตัวสงบ และทำเสียงกับท่าทางของคุณเองให้ผ่อนคลาย

จบการเจอกันแต่ละครั้งตอนที่ยังไปได้ดี ก่อนที่จะมีตัวไหนขู่ฟ่อ แล้วค่อยๆ เพิ่มเวลาเจอกันให้นานขึ้น

ขั้นที่ 6: ค่อยๆ เพิ่มเวลาอยู่ด้วยกัน

ให้มีคนคอยดูทุกครั้งที่เจอกันจนกว่าจะสงบอย่างสม่ำเสมอ Humane World for Animals แนะนำให้ปล่อยแมวอยู่ด้วยกันโดยไม่มีคนดูก็ต่อเมื่อเจอกันอย่างผ่อนคลายมาแล้วหลายวัน หรืออาจถึงหลายสัปดาห์ ก่อนถึงตอนนั้น ให้แยกแมวไว้เวลาคุณออกจากบ้านหรือเข้านอน เก็บห้องของแมวใหม่ไว้เป็นที่หลบภัยที่มันกลับไปได้ และวางทรัพยากรทุกอย่างไว้มากกว่าหนึ่งจุด

ใช้เวลานานแค่ไหน

นานกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด แมวบางคู่ยอมรับกันได้ภายในหนึ่งหรือสองสัปดาห์ แต่ Feline Veterinary Medical Association ระบุว่าการแนะนำแมวใช้เวลาตั้งแต่ไม่กี่วันไปจนถึงไม่กี่เดือน และบางครั้งนานกว่านั้น แมวเป็นผู้กำหนดจังหวะ ไม่ใช่ปฏิทิน ถ้าคุณต้องถอยกลับไปหนึ่งขั้นเพราะสถานการณ์เริ่มตึงเครียด นั่นเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการ ไม่ใช่ความล้มเหลว

สัญญาณว่าไปได้ดี และสัญญาณว่าควรช้าลง

สัญญาณที่ดี

• แมวทั้งสองตัวกิน เล่น และใช้กระบะทรายตามปกติ
• ไม่สนใจกัน หรือมองกันอย่างสงบ
• แตะจมูกกัน ยื่นอุ้งเท้าลอดประตูกั้นมาเล่นกัน หรือถูตัวกับสิ่งของตอนอยู่ใกล้กัน
• ในระยะต่อมา นอนใกล้กัน เลียขนให้กัน หรือถูตัวกัน

สัญญาณว่าควรถอยกลับไปหนึ่งขั้น

• ขู่ฟ่อหรือคำรามซ้ำแล้วซ้ำเล่า การขู่ฟ่อบ้างเป็นครั้งคราวในช่วงแรกถือเป็นเรื่องปกติ
• หางสะบัดไปมาหรือกระตุก หูลู่แบน ขนตั้ง รูม่านตาขยาย หรือจ้องเขม็ง
• แมวตัวหนึ่งหลบซ่อนตลอดเวลา หรือขวางไม่ให้อีกตัวเข้าถึงอาหาร กระบะทราย หรือทางเข้าออก
• ไม่กินอาหาร ฉี่หรือพ่นฉี่นอกกระบะทราย หรือเดินวนไปมาอย่างกระวนกระวาย

ถ้าแมวตัวไหนหยุดกิน หรือยังเครียดอยู่นานเกินสองสามวัน ให้โทรหาสัตวแพทย์

แนะนำลูกแมวให้แมวโตรู้จัก

แมวโตมักยอมรับลูกแมวได้ง่ายกว่าแมวโตด้วยกัน เพราะลูกแมวดูเป็นภัยคุกคามน้อยกว่า ขั้นตอนเหมือนเดิม แต่พลังงานของลูกแมวอาจมากเกินไปสำหรับแมวที่อายุมากกว่า Cats Protection แนะนำให้เล่นกับลูกแมวจนเหนื่อยก่อนให้เจอกัน และให้แน่ใจว่าแมวโตมีที่สูงให้หนีขึ้นไปได้โดยที่ลูกแมวตามไม่ถึง เปลแมวติดหน้าต่างและคอนโดแมวสูงๆ ช่วยเรื่องนี้ได้ดี

ถ้าแมวเดิมของคุณแก่มากหรือป่วย ให้คิดให้รอบคอบก่อนรับลูกแมวเพิ่ม Cornell Feline Health Center ระบุว่าสัตว์เลี้ยงตัวใหม่อาจทำให้แมวสูงวัยเครียดได้

ถ้าแมวตีกัน

การแนะนำแมวส่วนใหญ่มีการขู่ฟ่อกันบ้าง แต่ถ้าแมวเริ่มตีกัน

• อย่าใช้มือแยกแมวเด็ดขาด คุณมีโอกาสสูงมากที่จะโดนข่วนหรือกัดจนบาดเจ็บหนัก
• ขัดจังหวะจากระยะไกล ด้วยการตบมือเสียงดัง หรือทำของที่มีเสียงดังหล่น
• เอาอะไรมากั้นระหว่างกัน เช่น เบาะรองนั่ง ผ้าขนหนูหนาๆ หรือแผ่นกระดาษลัง
• แยกแมวออกจากกัน เมื่อผละออกจากกันแล้ว และปล่อยให้สงบลงคนละห้อง

จากนั้นกลับไปทำขั้นก่อนหน้า เช่น การแลกกลิ่นหรือการเห็นกันผ่านประตูกั้น แล้วค่อยๆ ไปให้ช้าลง ถ้าแมวยังตีกันอยู่ ให้พาไปหาสัตวแพทย์ก่อนเพื่อตัดเรื่องความเจ็บปวดหรือความเจ็บป่วยออกไป แล้วจึงสอบถามเรื่องผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมแมวที่มีคุณวุฒิ

เครื่องกระจายฟีโรโมนช่วยได้ไหม

เครื่องกระจายฟีโรโมนแบบเสียบปลั๊กอย่าง FELIWAY MultiCat จะปล่อยฟีโรโมนสังเคราะห์ที่เลียนแบบฟีโรโมนที่แม่แมวสร้างขึ้นขณะให้นมลูก และวางขายโดยบอกว่าช่วยลดความตึงเครียดระหว่างแมว แต่หลักฐานว่าได้ผลยังอ่อน

• การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบในปี 2010 เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ฟีโรโมนสำหรับสัตว์เลี้ยง พบว่าการศึกษาส่วนใหญ่ที่นำมาพิจารณามีหลักฐานไม่เพียงพอว่าได้ผล
• การทดลองหลักของฟีโรโมนนี้กับปัญหาแมวตีกัน คือการศึกษานำร่องปี 2019ใน 45 ครัวเรือน พบว่าความก้าวร้าวลดลงทั้งในบ้านที่ใช้เครื่องกระจายของจริงและบ้านที่ใช้ยาหลอก ความแตกต่างระหว่างสองกลุ่มมีน้อย และมีนัยสำคัญทางสถิติเฉพาะในการประเมินครั้งสุดท้าย หลังผ่านไปหกสัปดาห์ การศึกษานี้ได้รับทุนจากผู้ผลิต
• การทบทวนงานวิจัยเรื่องฟีโรโมนแมวในปี 2022 ระบุว่าผลการศึกษาไม่สอดคล้องกัน และอย่างดีที่สุดหลักฐานก็ยังถือว่าอ่อน

แนวทางของสัตวแพทย์ด้านแมวปี 2024 เรื่องความตึงเครียดระหว่างแมวยังคงระบุว่าฟีโรโมนเป็นทางเลือกหนึ่งที่อาจช่วยได้ แต่ก็ระบุว่าผลนั้นค่อนข้างน้อยและถูกปัจจัยอื่นกลบได้ง่าย ในความเห็นของเรา เครื่องกระจายฟีโรโมนปลอดภัยและไม่มีผลเสีย ถ้าอยากลองก็เสียบไว้ในห้องที่แมวจะเจอกันล่วงหน้าสักหนึ่งหรือสองวัน แต่มันชดเชยการเร่งรีบไม่ได้ การแยกห้อง การแลกกลิ่น และการเจอกันสั้นๆ สำคัญกว่ามาก

แนะนำแมวที่เคยอยู่ด้วยกันให้รู้จักกันใหม่

แมวที่เคยอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุขก็ยังอาจผิดใจกันได้ หลังจากตัวหนึ่งกลับมาจากหาสัตวแพทย์หรือไปค้างที่อื่นมา เพราะอีกตัวรู้สึกว่ามีกลิ่นแปลกไป International Cat Care แนะนำให้แยกกันไว้สักสองสามชั่วโมง หรือหนึ่งถึงสองวัน ซักผ้าที่ปูในกระเป๋าใส่แมว และให้แมวที่เพิ่งกลับมาใช้ผ้าที่แมวทั้งสองตัวเคยใช้ เพื่อให้กลับมามีกลิ่นของบ้านอีกครั้ง คอยดูการเจอกันครั้งแรก ถ้ายังไม่ถูกกัน ให้ทำตามขั้นตอนการแนะนำทั้งหมดใหม่อีกรอบ โดยไปได้เร็วขึ้นถ้าแมวปรับตัวได้

สรุปการแนะนำแมวให้รู้จักกัน

เริ่มด้วยการให้แมวใหม่อยู่ในห้องของตัวเอง และแลกที่นอนกับผ้าที่มีกลิ่นจนกว่าแมวทั้งสองตัวจะไม่สนใจกลิ่นของอีกตัว ให้อาหารและเล่นด้วยคนละฝั่งประตู แล้วให้เห็นหน้ากันผ่านประตูกั้นแบบสูงครั้งละไม่กี่นาที จากนั้นจึงให้เจอกันสั้นๆ โดยมีคนคอยดู พร้อมของเล่นและขนม จบแต่ละครั้งตอนที่ยังไปได้ดี และถอยกลับไปหนึ่งขั้นทันทีที่เริ่มมีสัญญาณของปัญหา เตรียมของทุกอย่างตามจำนวนแมวบวกหนึ่ง และเผื่อใจไว้ว่าจะใช้เวลาหลายสัปดาห์ บางครั้งหลายเดือน ถ้าคุณยังเตรียมตัวรับแมวใหม่อยู่ ดูเช็กลิสต์ทุกสิ่งที่คุณต้องการก่อนรับเลี้ยงแมวของเรา และคู่มือกระเป๋าใส่แมวที่ดีที่สุดสำหรับการเดินทางกลับบ้าน